આર્મી સર્વિસ કોરઃ હોળી કે દિવાળી, તારે યુદ્ધ એ જ તહેવાર
05-08-2020. ગુજરાત સમાચાર. શતદલ પૂર્તિમાં પ્રગટ થયેલો લેખ. કોલમનું નામઃ એક નજર આ તરફ... by હર્ષલ પુષ્કર્ણા (તંત્રીઃ ‘જિપ્સી’ મેગેઝિન www.iamgypsy.in )
Posts
ચાલો, ચીને ૬૦ વર્ષથી તાબે રાખેલા આપણા અક્સાઈ ચીનની સફરે!
*એક નજર આ તરફ... by હર્ષલ પુષ્કર્ણા* 15-07-2020 ગુજરાત સમાચાર, શતદલ પૂર્તિનો લેખ. લંકાપતિ રાવણનો વધ કર્યા પછી શ્રીરામ અને તેમના અનુજ લક્ષ્મણજી લંકાભ્રમણ માટે નીકળ્યા હતા. સુવર્ણ નગરીની ચમકદમકથી લક્ષ્મણજી એટલા અંજાઈ ગયા કે લંકાને સ્વર્ગની ઉપમા આપી બેઠા. અહીં કેટલોક સમય રોકાણ કરવાની જ્યારે તેમણે વડીલ બંધુ સમક્ષ ઇચ્છા પ્રગટ કરી ત્યારે મર્યાદા પુરુષોત્તમે ‘जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी’ શ્લોક ઉચ્ચારી અનુજને વાર્યા. માતૃભૂમિનું મહાત્મ્ય દર્શાવતો એ શ્લોક મહર્ષિ વાલ્મીકિ કૃત મહાકાવ્ય ‘રામાયણ’માં વાંચવા મળે છે. આ ઉપરાંત વધુ એક ઠેકાણે વાંચી શકાય છેઃ આપણા પડોશી દેશ નેપાળના રાજચિહ્નમાં! સૂર્યવંશી શ્રીરામના મુખેથી નીકળેલું ‘जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरीयसी’ વાક્ય નેપાળે એટલી ગંભીરતાથી લીધું છે કે આજ દિન સુધી નથી તે દેશ પર કોઈ પરદેશી હકૂમત સત્તા જમાવી શકી કે નથી નેપાળની ભૂમિનો નાનો સરખોયે ટુકડો અન્ય કોઈ દેશની એડી નીચે! જન્મભૂમિની રક્ષા કાજે બનતું કરી છૂટવાની નેપાળી પરંપરાનું તેમજ તીવ્ર દેશદાઝનું એ પરિણામ છે. અફસોસની વાત છે કે જન્મભૂમિનું મહાત્મ્ય સમજાવતા રાજા રામના શબ્દો સમજવામા...
પ્રસિદ્ધિના પડદા પાછળ રહેતી ખુશ્કીદળની એન્જિનિઅર્સ ટુકડીના ગુમનામ બહાદુરો
કુછ યાદ ઈન્હેં ભી કર લો... ગલવાનમાંથી પસાર થતી ભારતીય સડક જો ચીન માટે સિરદર્દ છે, તો શ્યોક નદી પર આપણા ઈજનેરોએ ૧૪,૬પ૦ ફીટની ઊંચાઈએ ઊભો કરેલો ચવાંગ રીંગચેન બ્રિજ છાતીમાં ભોંકાતી શૂળ છે. વાંચો તેનું કારણ— લદ્દાખના Durbuk/ દર્બુકથી દૌલત બેગ ઓલ્ડી/ Daulat Beg Oldi વચ્ચેના મોટરમાર્ગનો નકશો ગૂગલ મેપ્સ પાસે માગો તો બે નોખા રૂટ હાજર કરે છે. એક રસ્તો દુર્બુકથી વાયા શ્યોક-ખાલસર-સુમુર-પનામિક-સસોમા-મુર્ગો છેવટે દૌલત બેગ ઓલ્ડીને મળે છે. બીજો રૂટ શ્યોક નદીના કાંઠે કાંઠે પસાર થાય છે. ગૂગલ મેપ્સ બન્ને રૂટની પ્રવાસાવધિ અનુક્રમે દસ કલાક અને સાડા આઠ કલાક દર્શાવે છે, પણ તે આંકડાને શત શત-પ્રતિશત સાચા માની લેવાની જરૂર નથી. લદ્દાખના પહાડી ક્ષેત્રમાં પ્રવાસ કરતા હો ત્યારે પ્રવાસાવધિ ગૂગલના એલ્ગોરિધમને નહિ, બલકે પ્રાકૃતિક સંજોગોને આધીન હોય છે. આથી હવે પછી શરૂ થતી ચર્ચામાં તે મુદ્દો ધ્યાનમાં લેવો રહ્યો. આ કોલમ હેઠળ ૨૪મી જૂને પ્રગટ થયેલા લેખમાં નોંધેલું તેમ દૌલત બેગ ઓલ્ડીમાં ભારતે જગતની ઊંચામાં ઊંચી હવાઈપટ્ટી બનાવી છે. ઉત્તર લદ્દાખમાં LAC/ વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા નજીકની આપણી લશ્કરી ચોકીઓ માટે દિલ્...
સ્તોક કાંગડી શિખર આરોહણનાં ૪ વર્ષઃ એક સંભારણું, એક સંકલ્પ
જૂન ૨૮, ૨૦૧૬ની એ સવાર ક્યારેય નહિ ભૂલાય કે જ્યારે બરાબર ૮ઃ૧૦ વાગ્યે લદ્દાખની સ્તોક પર્વતમાળાના સૌથી (6,153 મીટર/20,187 ફીટ) ઊંચા શિખરની ઊંચાઈએ પગ મૂક્યો હતો. શિખર સુધી પહોંચવા માટેનાં છેલ્લાં વીસ ડગલાં મારી જિંદગીની સૌથી લાંબી સફર હતી. સખત ઠંડી, પાતળી હવા, ભૂસપાટી કરતાં પચાસ ટકા ઓછો પ્રાણવાયુ, મધરાતે ૧૨ વાગ્યે શરૂ કરેલા સળંગ આઠ કલાકના કષ્ટદાયક ટ્રેકથી થાકી ગયેલું શરીર, પાચનશક્તિ ખોરવાઈ ચૂકી હોવાથી પેટમાં અન્નરૂપી ઇંધણ નહિ, ઓક્સિજન માટે વલખાં મારતાં ફેફસાં અને ડ્રમ બિટ્સની માફક ધડકતું હ્દય! વીસ હજાર ફીટ ઊંચેના વિષમ સંજોગોમાં ઉપરોક્ત સમસ્યાઓ વચ્ચે એક વધારાની તકલીફનો મેં સામનો કર્યો હતો, જેના વિશે ‘આ છે સિઆચેન’ પુસ્તકમાં લખ્યું નથી. આજે પહેલી વાર અહીં વાચકો સાથે શેર કરું છું. સ્તોક કાંગડીના બર્ફીલા શિખરે પહોંચ્યો ત્યાં સુધીમાં મગજ રીતસર બહેર મારી ગયું હતું. હવામાં ઓક્સિજનની કમીને કારણે મગજને મળતા પ્રાણવાયુ યુક્ત લોહીનો પુરવઠો ઘટતાં વિચારોનું અને નજર સામે જોયેલાં દૃશ્યોનું પ્રોસેસિંગ મંથર ગતિએ થતું હતું. મેમરી પાવર ઘટ્યો હતો. સૂઝબૂઝ અને નિર્ણયશક્તિ પર માઠી અસર થઈ હતી. આ બાયોલ...
ગલવાનમાં ચીનની ‘પીછેહઠ’ઃ ઘાત ટળી છે, ખતરો નહિ
દુશ્મન તરફ દબાતા પગલે જવું અને પછી ઓચિંતી ભીંસ લેવી ચીની ડ્રેગનની રણનીતિ છે લદ્દાખમાં નિયંત્રણ રેખાના મુદ્દે ભારત-ચીન વચ્ચેનો મતભેદ ૧૯પ૬થી ચાલ્યો આવે છે. નવા અને બન્ને પક્ષે મંજૂર હોય તેવા નકશા નહિ બને ત્યાં સુધી સરહદી તણાવની તલવાર લટકતી રહેવાની છે શેરીના પેધે પડી ગયેલા ડાઘિયા કૂતરાને ધૂંકાર કરીને હાંકી કાઢો, છતાં તે અમુક કલાકોમાં વળી પાછું શેરીમાં આંટા મારતું જોવા મળે તેવો જ કેસ અરુણાચલ- લદ્દાખમાં આંટો મારી જતા ચીની સૈનિકોનો છે. આપણા જવાનો વાતો (ક્યારેક લાતો) વડે તેમને પાછા ધકેલે, પણ જક્કી ચીના થોડા વખતમાં બૂમરેંગની જેમ રિટર્ન વીથ થેંક્સ પરત આવે છે. એપ્રિલ, ૨૦૨૦ના આરંભથી લઈને જૂન, ૨૦૨૦ના મધ્યાહ્ન સુધીમાં ચીની સૈનિકો લદ્દાખના ગલવાન ખીણપ્રદેશમાં એક કરતાં વધુ પ્રસંગે દાખલ થયા. અક્સાઇ ચીનની લાઇન ઓફ એચ્યુઅલ કન્ટ્રોલ/ LAC પર તૈનાત આપણા જવાનોએ તેમને પડકાર્યા અને ખદેડી મૂક્યા. છતાં પેેલા શેરીના હઠીલા વક્રપુચ્છ જેવું ‘પૂંછડી વાંકી તે વાંકી’ વર્તન ધરાવતા ચીના વળી પાછા પ્રગટ થયા. જૂન, ૧પ-૧૬ના રોજ ગલવાનની ભૂમિ રણભૂમિ બની અને કેટલાક દિવસ પછી સરહદી વિવાદનો મુદ્દો મંત્રણાના ટેબલ પર આવ્યો...
સૌથી ઊંચું ને સૌથી જોખમી હવાઈમથકઃ દૌલત બેગ ઓલ્ડી, લદ્દાખ
અહીં વિમાન ઉતારવું પાઇલટો માટે મોતના મુખમાં ઊતરવા જેવું કેમ છે? આમુખઃ આપણા વતનપરસ્ત જાંબાઝ પાઇલટો જાનના જોખમે દૌલત બેગ ઓલ્ડીમાં શસ્ત્રસરંજામનો પુરવઠો પહોંચાડે છે. વાયુ સેનાનો મુદ્રાલેખ नभः स्पृशं दीप्तम् એ સરફરોશોએ સાચા અર્થમાં દીપાવ્યો છે. અવનવા વિશ્વવિક્રમોના સંસ્કરણ ‘ગિનેસ બુક ઓફ રેકોર્ડ્ઝ’ મુજબ વિશ્વનું સૌથી ઊંચું એરપોર્ટ ચીન હસ્તકના તિબેટમાં આવેલું દાઓચેંગ યાડિંગ છે. સમુદ્ર સપાટીથી તેની ઊંચાઈ ૧૪,૪૭૨ ફીટ છે. સપ્ટેમ્બર ૧૬, ૨૦૧૩ના રોજ Air China ના અેરબસ A319 પ્રકારના પેસેન્જર વિમાને ૧૧૮ મુસાફરો સાથે દાઓચેંગ યાડિંગ એરપોર્ટના રનવે પર પૈડાં ટેકવ્યાં એ સાથે ઉડ્ડયનની આંતરરાષ્ટ્રીય તવારીખમાં નવો કીર્તિમાન દર્જ થયોઃ પેસેન્જર પ્લેનને ૧૪,૪૭૨ ફીટની ઉત્તુંગ ઊંચાઈએ ઉતારવાનો! આ વિક્રમ ઘણું કરીને તો તૂટવાનો નથી, કેમ કે પેસેન્જર પ્લેને પંદરેક હજાર ફીટ કરતાં વધુ ઊંચાઈએ લેન્ડ કરવું અને પછી ત્યાંથી ટેક-ઓફ કરવું અત્યંત કપરું થઈ પડે. આનું કારણ છે. પંદર હજાર ફીટની ઊંચાઈએ હવા અત્યંત પાતળી હોવાથી વિમાનની પાંખો નીચે હવાનું પૂરતું દબાણ સર્જાતું નથી. પાંખો નીચે એર પ્રેશર જો માફકસરનું ન હોય તો...
ગલવાન દંગલઃ મારકણાં શસ્ત્રોના યુગમાં પથ્થર વડે કેમ લડવું પડ્યું?
લદ્દાખમાં ગલવાન ખાતે ભારતના ૨૦ શૂરવીરોનો ભોગ લેનાર લોહિયાળ સંઘર્ષ પાછળનો ઘટનાક્રમ --------- ગુફાવાસી આદિમાનવ શિકાર માટે તેમજ આત્ મરક્ષણ માટે પથ્ થર વડે બનાવેલાં સાવ પ્રાથમિક હથિયારો વાપરતો થયો ત્ યારથી આજ દિન સુધીમાં શસ્ ત્રોના વૈવિધ્ યની બાબતે માનવજાતે અસાધારણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ ત કરી છે. જગતના તમામ દેશોનાં શસ્ ત્રાગારો આધુનિક અને ઓટોમેટિક શસ્ ત્રો વડે સમૃદ્ધ છે. ભારત સહિત કેટલાક દેશો પાસે પરમાણુ હથિયારો પણ છે. એકવીસમી સદીના આયુધો હાઈ-ટેક્નોલોજિ પર આધારિત હોય અને ખાસ તો ડ્રોન જેવાં અમાનવ શસ્ ત્રો હાથવગાં હોય ત્ યારે સહેજે સવાલ થાય કે લદ્દાખના ગલવાન ખીણપ્રદેશમાં જૂન ૧પ, ૨૦૨૦ના રોજ ભારત-ચીન વચ્ ચે જે ગરમાગરમી થઈ તેમાં બેમાંથી એકેય દેશોએ આત્ મરક્ષણ યા અટેક માટે આધુનિક હથિયારોનો ઉપયોગ શા માટે ન કર્યો? એવી તે શી મજબૂરી હતી જેને કારણે ભારત-ચીનના સૈનિકોને પથ્થરબાજી વડે લડવું પડ્યું? ખુલાસો આપતાં પહેલાં જૂન ૧પ, ૨૦૨૦ના રોજ ગલવાન ખીણમાં બનેલી ઘટનાનું થોડુંક બેકગ્રાઉન્ ડ જાણી લો. ■ ગલવાન ખીણમાં ભારત લશ્ કરી છાવણીઓ સ્ થાપે, બંકર બનાવે અને ઉત્તરે દૌલત બેગ ઓલ્ ડી સુધી જતી...