એક નજર આ તરફ...

‘શેષનાગ’ જેવી અસાધારણ લંબાઈની માલવાહક ટ્રેન માટે ભારતીય રેલવેએ શરૂ કરેલો ‘પાયથન’ પ્રોજેક્ટ શો છે? હિંદુ પુરાણ મુજબ બ્રહ્મા, વિષ્‍ણુ મહેશ અનુક્રમે સૃષ્‍ટિના સર્જક, પાલક અને વિનાશક છે. બ્રહ્મા દ્વારા સર્જિત સૃષ્‍ટિની તમામ દેખરેખ વિષ્‍ણુની જવાબદારી છે, જે તેઓ ક્ષીરસાગર નામના અફાટ સમુદ્રમાં શેષનાગ પર શયન કરતા નિભાવે છે. મહર્ષિ કશ્યપ અને દક્ષ પ્રજાપતિની કન્‍યા કદ્રુના પુત્ર શેષનાગને ૧,૦૦૦ ફેણ છે, જ્યારે તેમની લાંબી, ભરાવદાર કાયાનો તો અંત જ નથી! માટે જ તેઓ અનંતનાગ કહેવાયા. પુરાણોમાં જેનું વર્ણન કરેલું છે તે સ્‍વર્ગલોકના શેષનાગને તો નજરે જોવાનો સવાલ નથી, પણ જુલાઈ ૨, ૨૦૨૦ના રોજ મહારાષ્‍ટ્રના નાગપુર અને છત્તીસગઢના કોરબા વચ્‍ચે ૨૬૦ કિલોમીટર લાંબા રેલવે  ટ્રેક નજીક હાજર અનેક લોકોએ ૨.૮ કિલોમીટર લાંબા, લોખંડી ‘શેષનાગ’નો સાક્ષાત્‍કાર કર્યો. કુલ મળીને ૨૩૬ ભારખાનાં, ૪ બ્રેક વાન અને ૯ ઇલેક્ટ્રિક એન્‍જિનો સાથે કલાકના ૬૦ કિલોમીટરના વેગે ધસી જનાર એ ‘શેષનાગ’ એટલે કે માલવાહક ટ્રેનનાં જેમણે દર્શન કર્યાં તેઓ તેની અ..ધ..ધ.. લંબાઈ અવાચક બની જોતા રહી ગયા. ધડધડાટી બોલાવતી ટ્રેનનાં એક કે બાદ એક ભારખાનાં નજર સા...

જૂન, ૧૯૩૦માં મુંબઈ-પુણે વચ્‍ચે શરૂ થયેલી ‘ડેક્કન ક્વીન’ ભારતની પ્રથમ સુપરફાસ્ટ લક્ઝુરિઅસ ટ્રેન હતી   ભારતીય રેલવેના ૧૬૭ વર્ષ લાંબા ઇતિહાસમાં સીમાચિહ્ન સમો એક પ્રસંગ જૂન ૧, ૨૦૨૦ના રોજ સહેજ પણ ધૂમધડાકા વિના ઊજવાઈ ગયો. પ્રસંગ ‘ડેક્કન ક્વીન’ યાને ‘દખ્ખણ કી રાણી’ નામની ઐતિહાસિક ટ્રેનના ૯૧મા જન્‍મદિવસનો હતો, જેને ઉમળકાભેર ઊજવવા માટે પૂણે રેલવે સ્‍ટેશને ગણ્યાગાંઠ્યા લોકો એકઠા થયા, કેક કટિંગ કરીને સૌએ ‘દખ્ખણ કી રાણી’ ટ્રેનને મનોમન શુભેચ્‍છાઓ આપી અને છેલ્‍લાં ૬૬ વર્ષથી એ ટ્રેનમાં ‌િનયમિત રીતે પૂણે-મુંબઈની સફર ખેડતાં હર્ષા શાહ નામનાં મહિલા યાત્રી જેવા બીજા ઘણા રેલવેપ્રેમી ઉજવણીના પ્રસંગે ભાવુક બની ‘દખ્ખણ કી રાણી’ જોડે સંકળાયેલી પોતપોતાની ખટમીઠી યાદોના ભૂતકાળમાં સરી પડ્યા. લોકડાઉનને કારણે ટ્રેન તો જાણે મુંબઈના રેલવેના શેડમાં હતી, પરંતુ રખે તે ‘સદેહે’ હાજર હોત તો આગુ સે ચાલી આતી પરંપરા મુજબ તેને હારતોરા થયા હોત, શ્રીફળ વધેરાયું હોત અને કંકુ-ચોખા પણ કરવામાં આવ્યા હોત. આ બધું જરા અજુગતું લાગતું હોય તો જાણી લો કે રેલવે માટે પોતાના હૃદયમાં કૂણો ખૂણો ધરાવતા લોકોનો બહુ મોટો સમુદાય આપણા દેશમાં છે. ઇન...